Arquivo por etiquetas: Día das Letras Galegas 2016

Castelao por Xaime Lis (Día das letras Galegas 2016)

Coleccion-Castelao--Metrópoles DelirantesHai tempo viviu un home que era moitos á vez.  Foi emigrante, médico, teatreiro, escritor, debuxante, caricaturista, político, filósofo, pintor e moitísimas cousas máis.  Non o coñecín, e posiblemente ti, que les estas liñas, tampouco.  Pero el, hai unha chea de anos, xa pensaba en nós.  Falaba, escribía e pintaba para nós.  Mesmo sen sabelo.  E a min, dende cativo, semelloume que espreitar a súa obra, aceptar todo o que xenerosamente compartiu comigo, contigo, connosco, era un dos maiores tesouros que agochaba o feito de nacer e vivir nesta terra.

Chamábase Alfonso Daniel Manuel.  Era Castelao.

Hai uns anos un fedello lalinense, outro artista polifacético e grandísimo contador de historias, Inácio Vilariño, emperrouse en levar a vida (as vidas) deste rianxeiro ilustre á banda deseñada, concretamente a unha serie de libros que falasen del, da súa vida e da súa obra.  Atopou en Iván Suárez e no seu debuxo coidado e agarimoso un compañeiro de camiño perfecto.  E comezaron a súa andaina con Titoán, un álbum magnífico que levou, precisamente, o premio Castelao de banda deseñada  que outorga a Deputación coruñesa.  E que me deixou coa boca aberta.  Pola súa documentación, pola súa fluidez, polas súas cálidas ilustracións, pola súa economía de medios narrativa tan achegada á do autor de Retrincos, Cousas ou Sempre en Galiza.

Despois chegaron O pobre toloMáis alá! Atila, tres andares máis neste monumental proxecto, e agardo impaciente os seguintes catro volumes cos que Inácio e Iván pensan completar o seu documentado e xeitoso retrato.

Recoméndoche a súa lectura, a de calquera destes tomos coeditados entre Demo Editorial e Komic Librería, porque, ademais de ser unha obra moi ben construída e na que hai moito cariño investido, tes a posibilidade de descubrir moito sobre unha figura á que cómpre lembrar e agradecer, e que mellor xeito que a través das letras e dos debuxos.

Recomendación de: Xaime Lis. Libreiro na libraría Komic de Compostela e colaborador habitual das Metrópoles.

Advertisements

A man do diaño por Sira González (Día das Letras Galegas 2016)

a man do diaño-Metrópoles DelirantesSobrio e contundente alegato contra o sinsentido das guerras. Esta podría ser una rápida síntese do que contén as 54 páxinas de A man do diaño, primeiro álbum de Brais Rodríguez, e merecedor do VI Premio de Banda Deseñada Castelao 2010, editado á vez en galego por Demo e en castelán por Astiberri, no ano 2011.

O autor sitúa o conflicto bélico nun lugar e tempo indeterminados, porque as guerras repítense e sabemos que nos pode tocar a calquera. As personaxes podemos pensar que son arquetipos, en ámbolos dous bandos, vítimas e verdugos. E presenta os dilemas morais aos que se enfrentan: executar as ordes sen avaliar as accións que cometen e o sentido delas; acoller aos combatentes feridos, aínda que sexan os inimigos; o arrepentimento, tratando de emendar en parte o dano causado…

Dous soldados e un mercenario entran nun escenario onde teñen a misión de facer voar varias poboacións. Os soldados poñen as bombas e o mercenario remata aos feridos, co fin de aniquilar a todo o pobo. E así xornada tras xornada ata tentar rematar a misión e saír con vida do territorio inimigo. Neste contexto, chama poderosamente a atención que os soldados digan do mercenario que é un psicópata, sen entrar a xuzgar as súas propias accións. Demostran un cinismo… A falta de ética é unha constante nestas personaxes. Os diálogos están moi logrados así como os silencios, cargados de información e sentimentos.

Cando un dos soldados é ferido nunha emboscada, os acollen as xentes ás que ían matar… e aí tamén reflexionamos sobre a solidaridade das persoas, independentemente das súas procedencias e intencións.

Un tebeo de autor, cheo de reflexións profundas, que se le dunha sentada, na que o debuxo limpo, cargado de lirismo, fai del unha lectura perfecta para despertar a nosa conciencia.

Recomendación de: Sira González. Bibliotecaria. Membro do grupo de traballo sobre cómic das Bibliotecas Municipais da Coruña (@bibcoruna) e colaboradora do blog www.fancomic.es

Lois Pereiro, breve encontro por Edu Maroño (Día das Letras Galegas 2016)

Lois Pereiro-breve encontro-Metrópoles DelirantesDisimulen o tópico. Lois Pereiro é o máis semellante a un poeta maldito que ten dado a nosa literatura. Por iso, as celebracións que rodearon o Día das Letras Galegas do 2011 foron moi distintas das anteriores, das que seguiron e de seguro que tamén das que virán por moitos anos. Por primeira vez, para explicar a figura do homenaxeado había que falar do rock e do punk, de Joy Division, David Bowie e a Velvet Underground. De Radio Océano. Tamén de cómics coma Corto Maltés ou sobre todo Tintín. Lois é unha rara avis na literatura galega, un poeta ferido que escribiu versos que morden, unha voz única.

Aquel ano, a abundante bibliografía que acompaña ao Día das Letras incluía tamén un cómic, Lois Pereiro, breve encontro, unha obra complexa coa que Jacobo Fernández Serrano pretendía contribuír á divulgación da figura do poeta dando testemuño da súa traxectoria vital, mais tamén ofrecer a súa persoal visión sobre o escritor e a súa obra. O debuxante vigués percorría os principais acontecementos vitais do Lois, a súa infancia en Monforte, a descuberta na adolescencia da música, da literatura, da banda deseñada. A decisión de ser poeta. Os ríspetos anos 80 en Madrid, a revista Loia e os primeiros poemas publicados, as drogas e o envelenamento por colza. A vida posterior, marcada pola enfermidade e a laboriosa escrita de versos ata o seu pasamento en 1996.

Mais o achegamento de Fernández Serrano é tamén creativo e radicalmente persoal, mesturando o relato das vivencias de Lois con fragmentos da súa obra traducidos á linguaxe da banda deseñada: os seus poemas, o engaiolante ensaio Modesta proposición…, fragmentos da correspondencia que posteriormente sería publicada baixo o título Conversa ultramarina. Todo un reto que o debuxante vigués resolvía con elegancia e un sentido estético exquisito, deixando algunhas das mellores páxinas da súa carreira. A obra remata con Fernández fabulando sobre a vida ultraterrea dun Pereiro transformado xa en personaxe. É nese intre onde resultan máis recoñecibles as claves creativas do debuxante, que franquea a entrada do poeta ao seu persoal universo, deixando constancia dunha vontade de ir máis aló do puramente documental e buscar outra forma de veracidade.

Xurdida ao abeiro do Día das Letras Galegas, Lois Pereiro, breve encontro é calquera cousa menos unha obra conxuntural. É un lúcido diálogo entre cómic e literatura, un asoballante exercicio formal e sobre todo, o retrato admirado dun poeta por parte dun talentoso lector que tamén é debuxante.

Recomendación de: Edu Maroño. Crítico e divulgador, escribe sobre banda desenhada no  Galicia Confidencial Tendencias e no blogue Qadrinhos e no seu propio blogue, Un ollo de vidro.

Os Vampiros por João Miguel Lameiras (Día das Letras Galegas 2016)

Vampiros-Metrópoles DelirantesConhecidos graças à série Dog Mendonça e Pizzaboy, o maior sucesso da BD portuguesa dos últimos cinco anos, a dupla Filipe Melo e Juan Cavia regressa à Banda Desenhada com Os Vampiros, uma novela gráfica de grande fôlego que será lançada no final de Maio no Festival de BD de Beja.

Centrada no destino de um grupo de comandos portugueses destacados na Guiné, enviado para uma missão secreta no Senegal, que se revelará uma viagem ao coração das trevas, Os Vampiros é claramente um passo em frente no percurso dos dois autores. Apesar do título poder evocar o universo sobrenatural das aventuras de Dog Mendonça, essa evocação é enganadora. Este livro é algo completamente diferente, onde o terror é agora sobretudo psicológico e tremendamente humano, sem o humor presente em Dog Mendonça. Se quisermos estabelecer um paralelo com o cinema, área em Filipe Melo também dá cartas (tal como Dog Mendonça, Os Vampiros também começou por ser um guião para cinema) podemos dizer que, se Dog Mendonça estava mais próximo de um Indiana Jones, ou das Aventuras de Jack Burton nas Garras do Mandarim, Os Vampiros é o Platoon, ou talvez até mais, o Apocalipse Now de Melo e Cavia.

Uma obra tremendamente ambiciosa e perturbadora, sobre o horror da guerra e os demónios que existem dentro de cada homem, muitíssimo bem contada e maravilhosamente desenhada por um Juan Cavia que se revela igualmente um colorista de excepção. O ano ainda agora vai a meio, mas não tenho grandes dúvidas que Os Vampiros é a melhor BD portuguesa de 2016.

Recomendação de: João Miguel Lameiras. Mestre em História da Arte Moderna da Universidade de Coimbra, professor da Licenciatura de Banda Desenhada e do Mestrado de Ilustração da ESAG (Escola Superior Artística de Guimarães). Sócio-gerente da Livraria Dr. Kartoon. Escreve sobre Banda Desenhada no jornal Público, na revista Bang! e no seu blogue Por Um Punhado de Imagens.

A deserción de Stalin por Urbanoscar (Día das Letras Galegas 2016)

Desercion-Stalin--Metrópoles DelirantesPor un intre, case sorprende atopar un produto tan atípico como A deserción de Stalin dentro do catálogo de Demo Editorial; pero logo, ben mirado, ten todo o sentido do mundo. O selo dirixido por Manel Cráneo combina unha liña de corte histórico con outras de tebeos de xénero e entretemento, e na encrucillada desas opcións, cun pé en cada extremo, sitúase con comodidade a ópera prima de Tomás Guerrero.

Este animador metido a autor de banda deseñada estréase cunha obra híbrida que custa cualificar cunha soa etiqueta. Hai quen a describiría como un thriller cómico de espías, pois nela recréase unha divertida intriga de axentes secretos en plena Guerra Fría, cunha conseguida atmosfera de época e unha trama milimétricamente documentada en torno á figura do líder comunista. Con todo, o máis salientable desta novela gráfica é a súa vertente de mockumentary ou documentario de ficción: un testemuño plausible sobre un incidente ignoto do bloque soviético contado con tal verosimilitude que podería pasar por real, conspiranoia mediante.

Non abundan os exemplos de falso documental nos cadriños; tal vez as principais achegas a esta temática sexan os proxectos de sketchbook do canadense Seth, Wimbledon Green e La hermandad de historietistas del Gran Norte. Con estes traballos, o cómic de Guerrero ten en común unha certa retranca mesturada con nostalxia e unha férrea posta en escena, materializada nunha rítmica grella de 3×3 viñetas que se mantén na maioría das 52 páxinas.

Hai que admitir que o debuxo, sintético de máis, non é o punto forte desta bd (outro estilo máis realista acaeríalle mellor á historia), pero cumpre a súa función e acompaña con soltura á engaiolante voz en off dun carismático narrador. Se en algo se loce o artista é no emprego de metáforas visuais e esquemas cos que dosifica a información, unha destreza que comparte con outros ensaístas gráficos coma Fabrice Neaud ou Philippe Squarzoni.

Teríame encantado que o cómic viñese acompañado dun falso dossier do MI6 que profundase no universo ucrónico inventado por Guerrero, un pouco como facían os apéndices que redondeaban cada capítulo de Watchmen. Pero polo demais, nada que reprocharlle a unha fantástica edición, que conta cun fermosísimo deseño de capas.

En definitiva, unha simpática obra seminal que deixa con ganas de seguirlle o rastro ao Tomás: seguirá afondando o autor por esta vía tan pouco frecuentada ou optará por un cambio total de coordenadas no seu vindeiro traballo? Non sei por cal das dúas posibilidades devezo máis.

Recomendación de: Urbanoscar. Activista da bd galega, formou parte da organización das Xornadas de bd de Ourense e do Viñetas desde o Atlántico, publicou dous recopilatorios coas historias personais que publica no blogue Pictodiario.

Ardalén por Ana García (Día das Letras Galegas 2016)

Ardalén-Miguelanxo Prado-Metrópoles DelirantesAs lembranzas son un engano da nosa memoria, onde se mestura o que realmente aconteceu co que a nosa mente elixe gardar e, incluso, cousas que non sucederon nunca. Miguelanxo Prado publicou no 2012 este cómic onde reflexiona sobre o peso dos recordos mentres vai percorrendo anacos do noso pasado recente.

Na trama, Sabela Rego chega a un pequeno pobo nas montañas para intentar completar a historia do seu avó, ó que nunca chegou a coñecer salvo polos escasos obxectos que foi atesourando dende a infancia. Nesta procura crúzase con Fidel, un home cun mundo interior particular que pode (ou non) saber máis do que parece.

A forza das imaxes oníricas de Prado é innegable (case pode ulirse o arrecendo do vento que da nome á obra) pero son os retallos das vidas dos protagonistas os que merecen unha boa tarde de lectura. Ardalén é un relato sobre parte das nosas raizames e tamén o presente que nos arrodea: dende as historias orais da emigración —eses familiares que desapareceron nas Américas, esas odiseas reais de personaxes incribles que superan á ficción— ate os microcosmos das aldeas do interior, onde xa só quedan homes e mulleres que agardan a alguén ó que contar as súas experiencias.

Son memorias moi fráxiles que, como relata o autor, algúns decidiron esquecer (hai moita dor pechada nesas historias) e outros recuperar aínda que sexa nunha fuxida cara adiante. O proceso de investigación no que se converte o cómic complétase ademais con cartas, documentos e poemas que van ofrecendo pequenos detalles para completar o crebacabezas.

Ardalén é así unha obra na que se aborda a vellez con sensibilidade, sen esquecer a súa crueldade no que respecta á soidade e a néboa que enlea as lembranzas: un cómic para seguir buscando baleas nos bosques dun mundo rural que esmorece.

Recomendación de: Ana García. Historiadora e dIvulgadora de banda desenhada, escribe artigos ben xeitosos nas Metrópoles Delirantes.

O poema morre por Pedro Cleto (Día das Letras Galegas 2016)

O Poema Morre-Metrópoles DelirantesReflexão sobre a guerra ou história simples dos amores e desilusões que um poeta viveu, esta é uma obra densa e multifacetada, em que por vezes texto (elaborado e complexo de David Soares) e ilustração (de contornos imprecisos e muitas variações de cinza de Sónia Oliveira) parecem – enganadoramente – caminhar separados, negando a essência indivisível do conceito de banda desenhada.

Segundo O poema morre, no fundo, talvez a vida não seja mais do que sucessivas batalhas de uma imensa guerra, duramente travada em nome de uns poucos momentos de felicidade transitória que, sabemos de antemão, antecedem sempre (novas) quedas, fracassos, derrotas de quem os viveu, mesmo que intensamente.

Às memórias – contraditórias – de amores juvenis, primeiras experiências sexuais, oposição parental, peso das diferenças sociais e opressão dos iguais ou próximos, o protagonista tenta acrescentar momentos reais – iguais – do presente, mesmo que pagos, mesmo que efémeros, com horas e minutos contados, numa tentativa fútil de reviver com a (desiludida) inválida de hoje, sem pernas nem braços, o que a (sonhadora) jovem de ontem lhe entreabriu.

Para descobrir, finalmente, que, nesta vida, “subindo, trepando, ascendendo, sempre subindo, trepando e ascendendo”, a par de recorrentes tombos e escorregadelas, a omnipotente Guerra – todas as guerras e guerrinhas… – não deixa aspirar a mais do que “tentar não cair”…

  • O poema morre
  • David Soares (argumento)
  • Sónia Oliveira (desenho)
  • Kingpin Books
  • Portugal, Outubro de 2015
  • 197 x 250 mm, 68 p., pb + cinza, capa dura
  • 13,99 €

Recomendação de: Pedro Cleto. Crítico, divulgador e traductor, colabora com salões e festivais e no Jornal de Notícias, também escreve no seu propio blogue, As Leituras do Pedro.